Sinüzit
Tüm dünyada oldukça yaygın görülen bu hastalık özellikle kış aylarına
girişte artan viral üst solunum yolları hastalıklarının uzaması halinde
sık sık tekrarlayarak müzminleşmiş sorunlara yol açabiliyor. Sinüziti
olan pek çok hastanın bu tekrarlamalar sırasında hayat kalitelerini
bozan burun tıkanıklığı , burun ve geniz akıntısı, baş ağrısı, öksürük,
halsizlik, dikkat kusuru gibi yakınmaları oluyor...
Bu
yakınmalar içerisindeki hastaların çalışma günü kayıpları da ulusal
ekonomi açısından göz ardı edilemeyecek kadar önemli olabiliyor. Bu
konuda sık karşılaşılan soruları yanıtlamaya çalışalım.
Sinüsler nedir ne işe yararlar?
Sinüsler yüz ve kafa kemiklerimizin içerisinde yer alan içi havalı
boşluklardır. Üst çene kemiğinde karşılıklı iki büyük yanak sinüsü,
alın kemiği içerisinde bir büyük alın sinüsü, gözlerin arasına
yerleşmiş küçük odacıklardan oluşan etmoid sinüsler ve kafa tabanında
yerleşmiş bir de derin bir sinüsümüz bulunmakta.
Sinüslerimizin en önemli görevleri salgıladıkları salgı ile bütün üst solunum yollarını sürekli temizlemektir.
Sinüzit ne demektir?
Bahsedilen bu sinüslerin ayrı ayrı yada sadece bir yüz yarısında yada
hep birlikte iltahaplanma haline sinüzit denilmektedir. Örneğin 10-15
günden beri sürmekte olan bir nezle tablosu aslında bir akut
sinüzittir. Yıllarca tekrarlayan belirtilerle karşılaşıyorsak sinüzitin
kronikleşmiş olduğu söylenebilir.
Sinüzitlerin sebepleri nelerdir?
Genel olarak söylemek gerekirse sinüsleri temizleyen ince kanallar
tıkanırsa sinüzit hastalığı başlar. Bu tıkanıklık tedavi ile yada
kendiliğinden açılırsa sinüzit iyileşir ama eğer açılamazsa hastalık
kronikleşir. Sinüs kanallarının tıkanıklığına bazı burun içi ve
sinüslerle ilgili yapısal koşullar, tekrarlayan üst solunum yolu
infeksiyonları, allerjik sebepler, polip ve geniz eti gibi oluşumlar
yol açabilir. Bazı kalıtsal sorunlar ve bağışıklık sorunları da
sinüzitin diğer sebepleridir.
Sinüzitin belirtileri nelerdir ?
Burun tıkanıklığı, burun ve geniz akıntısı, burundan konuşma, koku
duyusu bozuklukları, sık sık nezle grip olma ve bunların kolay kolay
geçmeyişi, özellikle çocuklarda daha fazla olmak üzere inatçı
öksürükler. Sanıldığının aksine akut sinüzitlerin dışında baş ağrıları
sinüzitte sık değildir. Burada baş ağrılarına yol açan iltihabi olaydan
çok burun içerisinde sinüs kanallarını etkileyen diğer bazı yapısal
koşullardır.
Çocuklarda da sinüzit olabiliyor mu?
Evet. Çocuklar daha sık viral üst solunum yolu infeksiyonlarına
yakalandıkları için ve sinüsleri henüz tam olarak kendilerini
temizleyemedikleri için daha kolay sinüzite yakalanabilirler. Ayrıca
halk arasında geniz eti denilen adenoid varlığı ve bazı anatomik
koşullar da sinüzit oluşumuna zemin hazırlayabilir. Ancak çocuk
sinüzitlerini teşhis koymak, izlemek ve tedavi etmek açısından
erişkinlerinkinden farklı olarak ele almak gerekir.
Sinüzitin teşhisi nasıl yapılır?
Sinüzitin teşhisi küçük endoskoplarla yapılan bir kaç dakikalık ve
günümüzde iyice basitleşmiş bir muayene ile konulabilir çoğu kez.
Endoskopik muayeneye ek olarak bazı durumlarda tomografi istenebilir.
Hastaların çoğunda tomografinin tekrarlanmasına hiç gerek yoktur.
Sinüzitin tedavisi nasıl yapılmaktadır?
Sinüzitlerin tedavisi günümüzde çok kolaylaştı. Akut sinüzitlerin
tedavisinde yeni çıkan pek çok antibiyotik mevcut. Burada önemli olan
antibiyotiklerin hastalar tarafından uzunca bir süre sayılabilecek bir
süre kadar yani 2-3 hafta boyunca kullanılmasına dikkat edilmesi.
Antibiyotiklerin yanı sıra bazı destekleyici ilaçlarda beraberinde
verilmektedir. Hastaları korkutan daha çok ameliyat tedavileri.
Kronikleşmiş sinüzitlerde uygulanan ameliyatlar da günümüzde hasta açısından çok kolaylaşmış durumda aslında.
Sinüzitlerde ne zaman ameliyat gerekiyor?
Kronikleşmiş sinüzitlerde eğer endoskopik muayene ve tomografik
incelemede sinüsün kendisini temizlediği kanalların ağzı tıkanmışsa ve
bu tıkanıklık uygulanan ilaç tedavileri ile açılmamış ise ameliyat
gerekiyor. Ayrıca sinüzitlerin göz ve kafa içerisine yayıldıkları
komplikasyon durumlarında acil ameliyatlar da gerekebiliyor .
Sinüzit tedavisinde ne tür ameliyatlar yapılıyor?
Günümüzde sinüs ameliyatları artık neredeyse tamamen endoskopik olarak
yapılmakta. Burada muayene sırasında kullanılan endoskoplarla yakın
zamanda geliştirilmiş ince araçlar kullanılıyor. Tamamen burun
içerisinden girilerek sinüslerin kendi doğal kanalları açılıyor bu
sırada başka hiç bir anatomik yapıya zarar vermeden çalışmak gerekiyor.
Çoğunlukla genel anestezi tercih ediliyor. Ayrıca teknolojik olarak
desteklenmiş ameliyathane koşullarını ve bu konuda özel eğitim almış
deneyimli uzmanların varlığını gerektiriyor.
Sinüzit ameliyatlarında en çok korkulan hastaların burun içerisine
konan tamponlar, bu konuda acaba yeni gelişmeler var mı? Gerçekten
hastaların önemli bir kısmı ameliyattan çok tampon konulmasından
korkuyor. Bu korku yakın zamana kadar yaygın olarak konulan gazlı bez
tamponlar nedeniyle oldu. Günümüzde endoskopik sinüs cerrahisinde
deneyimli bir uzman uygun durumlarda örneğin hastaların yarısına hiç
tampon koymadan ameliyatı bitirebilir. Ayrıca eğer tampon koymak
gerekirse gazlı bez tamponlar değil sadece sinüslere konulan sünger
yapısındaki küçük tamponlar tercih edilmelidir ki zaten bu durumda hem
hastanın rahatlığı yüksek olmakta hemde iyileşme daha sorunsuz
gerçekleşmektedir .
Sinüzit ameliyatlarında günümüzdeki başarı oranı nedir?
Halk arasında ameliyat sonrası sinüzitin yeniden tekrarladığına dair
yaygın bir inanış var. Bu daha çok eski tip sinüzit ameliyatlarının
yapıldığı yıllardan kalma bir bilgi. Endoskopik sinüs cerrahisinde
başarı pek çok faktöre bağlı.
Bir tek sinüzit hastalığı ve bir tek sinüs cerrahisi tekniği yok. Yani
her hasta aynı değil. Örneğin sadece sinüs kanallarının daralmış yada
tıkalı olduğu basit tekrarlayan sinüzitlerde başarı oranı 90ların
üzerinde iken tüm sinüsleri tutan bir yaygın polipli sinüzitte başarı
daha düşük, tek bir sinüsün tutulduğu durumda başarı tam olabilirken
allerjik zemine bağlı sinüzitler de sıklığı ve ağırlığı azalmış olmakla
beraber tekrarlamalar olası. Ayrıca ameliyat tedavisinden sonra uygun
bir ilaç tedavisi ve düzenli bir hasta izlenimi, ameliyat sırasında
kullanılan donanım ve doktorun bu konudaki özel deneyimi başarıyı
etkileyen diğer faktörler.
Sinüzitten nasıl korunabiliriz?
Özellikle sık tekrarlayan üst solunum yolları sinüzite yol
açabileceğinden basit bir nezle bile önemsenmeli. Uzun sürebilecek
burun tıkanıklıklarına izin verilmemeli. Sigara içilmemesi, kirli hava
ve klimalı ortamlarda uzun kalınmaması kişinin kendisinin alabileceği
başlıca önlemler. Üst solunum yolu allerjisi olanların da mutlaka bir
KBB Uzmanına görünmesi önerilir.
