3 Ayda 556 Bin İsci İşsiz Kaldı
İSTANBUL - Türkiye’de küresel krizin etkilerini hissettirmeye başladığı
eylül ayından sonra hızla artmaya başlayan işsizlik kasım ayında
çalışanlara inanılmaz büyüklükte bir fatura çıkardı. 2008 yılının kasım
ayında Türkiye’de 308 bin kişi daha işsiz kaldı.
Kasım ayı işsizlerinin de eklenmesi sonucu işsiz sayısı 2 milyon 995
bine ulaşırken, işsizlik oranı geçen yılın aynı dönemine göre 2.2
puanlık artışla yüzde 12.3’e ulaştı. Kentsel yerlerde işsizlik oranı
2.2 puanlık artışla yüzde 14.2, kırsal yerlerde ise 2.2 puanlık artışla
yüzde 9.3 oldu.
Böylece işsizlik oranı 2004’ün birinci çeyreğinden bu yana en yüksek
düzeye ulaştı. ‘Bu daha başlangıç’ diyen uzmanlara göre, 2009’un ilk
çeyreğinde işsizlik oranı daha da yükselecek. İstihdam piyasasındaki
düzelmenin 2010’da olması bekleniyor.
Yarıya yakını kasımda
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Hane Halkı İşgücü Anketi’nin Kasım
2008 sonuçlarını açıkladı. Ekim-kasım-aralık aylarını kapsayan kasım
2008 dönemi anket sonuçlarına göre kasım ayı işsizlik rakamları krizin
yıkıcı etkilerinin her geçen gün daha da fazla hissedildiğini
gösteriyor.
2007 yılı kasımından bu yana son bir yılda (2008 Kasımı’na kadar)
toplam işsiz sayısı 645 bin arttı. Ancak bunun 556 binini son üç ayda
(eylül-ekim-kasım) işsizler ordusuna katılanlar oluşturuyor. Krizin en
yıkıcı etkisinin hissedildiği kasım ayında ise 308 bin kişi işsiz
kaldı. Yani kasımda işsizlerin sayısı geçmiş 11 ayın toplamını yakaladı.
Türkiye genelinde işsiz sayısı geçen yılın aynı dönemine göre 645 bin
kişi artarak 2 milyon 995 bin kişiye yükseldi. İşsizlik oranı ise 2.2
puanlık artışla yüzde 12.3 düzeyinde gerçekleşti. Kentsel yerlerde
işsizlik oranı 2.2 puanlık artışla yüzde 14.2, kırsal yerlerde ise 2.2
puanlık artışla yüzde 9.3 oldu.
Kasım ayı hem kentlerde, hem de kırda işsizliğin ciddi şekilde arttığı
ay oldu. Ekimde yüzde 12.8 olan kentlerdeki işsizlik oranı kasımda
14.2’ye çıktı. Kentlerde de işsiz sayısı 1 milyon 941 binden 2 milyon
137 bin kişiye ulaştı.
Fabrikalar kapandı
Kentlerde tarım dışı işsizlik ise yüzde 14.7 oldu. Kapasite kullanım
oranlarının ciddi şekilde düştüğü ve fabrikaların kapandığı aralık ve
ocak aylarında kentlerde işsizliğin daha da artmasından endişe
ediliyor. Ancak kırsal kesimdeki işsizlik rakamlarının güvenilirliği
de sorgulanmaya değer.
Çünkü kasım ayında önemli bir tarımsal faaliyet olmamasına rağmen
kırsal işsizliğin kente göre nisbeten daha az artmış olması soru
işaretlerini akla getiriyor.
Önümüzdeki aylarda kır işsizlerinin sayısının da hızla artacağı tahmin
ediliyor. Türkiye’de tarım dışı işsizlik oranı geçen yılın aynı
dönemine göre 2.8 puanlık artışla yüzde 15.4’e ulaştı. Bu oran
erkeklerde geçen yılın aynı dönemine göre 2.7 puanlık artışla yüzde
14.1, kadınlarda ise 3 puanlık artışla yüzde 20.5 oldu. Bu dönemdeki
işsizlerin; yüzde 72.6’sını erkek nüfus oluşturdu.
Yüzde 59.4’ü lise altı eğitimli olan işsizlerin, yüzde 26.6’sının bir
yıl ve daha uzun süredir iş beklediği belirlendi. İşsizlerin yüzde 29.8
oranıyla sıklıkla ‘eş-dost’ aracılığıyla iş aradığı gözlendi.
İşsizlerin 2 milyon 592 bin kişi ile yüzde 86.5’inin daha önce bir işte
çalıştığı saptandı. Daha önce bir işte çalışmış olan işsizlerin yüzde
46.7’si ‘hizmetler’, yüzde 25’i ‘sanayi’, yüzde 18.8’i ‘inşaat’, yüzde
9,5’i ise ‘tarım’ sektöründe çalışmış.
Kayıt dışı azalıyor
Yaptığı işten ötürü herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı
olmadan çalışanların oranı, önceki yılın aynı dönemine göre 0.9 puanlık
azalışla yüzde 44.5 oldu. Bu dönemde, önceki yılın aynı dönemine göre
tarım sektöründe sosyal güvenlikten yoksun çalışanların oranı yüzde
87’den yüzde 86.9’a, tarım dışı sektörlerde yüzde 31.6’dan yüzde 29.8’e
düştü. İşgücüne dahil olmayan nüfus önceki yılın aynı dönemine göre
yüzde 1.3 azalarak 25 milyar 958 bine geriledi. İşgücü dışında
olanların yüzde 43.1’inin daha önce bir işte çalışmış olduğu
belirlendi. Kasım 2008’de işgücü dışında olup, daha önce bir işte
çalışanların yüzde 38.4’ü tarım, yüzde 22.5’i sanayi, yüzde 5.3’ü
inşaat, yüzde 33.8’i ise hizmetler sektöründe çalışmış. Daha önce bir
işte çalışıp, söz konusu dönemde işgücü dışında olanların 11 milyon 181
bin kişi ile yüzde 26.8’inin emeklilik, yüzde 11.3’ünün mevsim gereği,
yüzde 18.2’si sağlık nedeniyle işgücü dışına çıktığı saptandı. Söz
konusu nüfusun yüzde 10.1’i evlilik, yüzde 6.4’ü işten
çıkartılma/işyerinin kapanması, yüzde 4.9’u işinden memnun olmama,
yüzde 22.3’ü diğer nedenlerle en son çalıştıkları işten ayrılmış.
İstihdam artışı 448 bin
Bu arada işten çıkarmalar olduğu gibi istihdam da sağlanıyor. İstihdam
rakamı tek başına değerlendirildiğinde bir artış görülüyor. Fakat bir
işletme bir yandan işten çıkarma yaparken diğer yandan istihdam da
açabiliyor. 2008 kasım döneminde istihdam edilenlerin sayısı, geçen
yılın aynı dönemine göre 448 binlik artışla 21 milyon 315 bine
yükseldi. Bu dönemde tarım sektöründe çalışan sayısı 283 bin, tarım
dışı sektörlerde çalışan sayısı ise 165 bin kişi artış kaydetti.
Türkiye’de işsizlik oranının sabit kalması yani hiç artmaması için her
yıl ortalama en az 450-500 bin kişinin istihdam edilmesi gerekiyor.
Fakat Türkiye’de nüfus artışı istihdam talebine tam yansımış olsa bu
rakam daha da yükselecek. Artan nüfus içinde; kadınlar, evde oturanlar
gibi iş aramayan bir kitle var
